Archive
Uncategorized

Omdat ik vond dat het de hoogste tijd was dat iemand nog eens een #manifest schreef, lanceer ik bij dezen met de glimlach #HetNieuweElitarisme. Lezen kan in rekto:verso nummer 76, niet toevallig mijn geboortejaar. En op 5 juli debatteer ik erover met Bent Van Looy in de Brusselse Beursschouwburg – Thx to #uppercutDe Morgen

Lees Verder

De opgelegde werken in de Koningin Elisabethwedstrijd doen elk jaar stof opwaaien; hedendaags klassiek ligt moeilijk bij media en publiek. De editie van dit jaar leek eraan te ontsnappen, maar de laatste finale-avond was het alsnog prijs. “Laat ons eerlijk zijn, geen mens luistert naar die nieuwe muziek,” liet ex-kew-presentator Fred Brouwers zich ontvallen.

Lees Verder

Ik ben nooit een feministe geweest. Niet uit principe, maar omdat ik de wereld nooit heb opgedeeld in mannetjes en vrouwtjes, en de letteren nog minder. Ik dacht altijd –naïef, ik geef het toe- dat mensen mensen zijn en schrijvers schrijvers. En hun werk genderneutraal is. Want dat boeken nu eenmaal geen XX of XY in hun DNA hebben. Helaas. Er valt niet naast te kijken: dwars door het literaire landschap loopt een diepe genderkloof. Met daarboven een stevig glazen plafond.

Alleen is dat een gevaarlijke stelling om te poneren, zeker als schrijvende vrouw. Iets wat snel weggezet wordt als jaloezie, of afgunst. Eindelijk vond ik een indicator die houvast geeft -of zou kunnen geven- in dat debat: wie naar de toegekende werkbeurzen van het Vlaams Fonds der Letteren kijkt, ziet dat vrouwelijke auteurs niet alleen in de minderheid zijn, maar ook systematisch lagere beurzen krijgen.

Dat is razend interessant, want twee verklaringen geloof ik alvast niet: dat het Fonds bewust seksistisch is, en dat vrouwen minder goed schrijven. Rest de vraag: wat veroorzaakt die discrepantie dan wel? En wat zegt dat over het literaire landschap?

Lees Verder

 

2017/05/11 rotterdam 
(c)  ivan put

Afgelopen weekend stond ik samen met Selm Wenselaers & Mounir Samuel in de weekendkrant van DS. We hadden het over genderdiversiteit. <<Het ongemak van de ander, die twee keer moet kijken en dan nog twijfelt tussen m en v: Selm Wenselaers ondergaat het, Mounir Samuel wordt er boos van, schrijver Gaea Schoeters (biologisch vrouw, maar in het hoofd ‘een niet gerealiseerde jongen’) dolt er graag mee. Ze doet dat in haar boeken, waarin ze het gender van een hoofdpersonage al eens in het ongewisse laat. Ze doet dat ook in haar voorkomen – ‘in een pak naar een trouwfeest gaan, met een mooie vrouw aan je arm, en dan je vest uitdoen en zelf een blote rug laten zien: ik vind het heerlijk om de goegemeente in verwarring te brengen’. Aan de hormonen wil ze niet, en hoe veel jongen ze zich voelt, varieert van dag tot dag ‑ al zul je haar nooit in een jurk zien. ‘Het is mijn recht om te zeggen dat ik een jongen ben, dat hoeft niemand in twijfel te trekken.’ Maar dat een vrouw zich wijdbeens mannelijk gedrag toe-eigent, valt zelden goed.>> Dat & meer hieronder.

Over genderdiversiteit schreef ik ook het kinderboek Marcel dat je hier gratis kan downloaden.

Lees Verder

Ah, Vlaanderen. Het land waar middelmatigheid tot een nationale deugd is verheven. Waar we, op bescheiden wijze en zonder uitbundigheid, dat spreekt voor zich, houden van wat nietszeggend is, en onbeduidend, en ongevaarlijk. Waar karakterloos een synoniem is voor virtuoos en we op duizend manieren geen mening kunnen hebben. Waar we als geen ander met z’n allen in elkaars gat kruipen en alles zo schoon vinden dat elk debat dood is. Of, als we dat niet vinden, vooral zwijgen. Omdat wie zijn nek uitsteekt zijn kop kwijt is. In de kunsten en in de politiek. Vlaanderen. De geschiedenis trainde ons in buigzaamheid en onopvallendheid. Klein land, braaf land. Waar we alles wat echt niet door de beugel kan bedekken onder de lieflijke mantel van de nuance. Zodat we het, ongezien en langs achter, toch door de beugel kunnen duwen. Ja, Vlaanderen. Republiek van Grijze Muizen waar we de meest Grijze tot keizer kronen, omdat we stiekem hopen daar dan toch een beetje bij af te steken. Dat zeggen we dan stillekes, tegen onze vazallen die we trouwer achten dan de rest. Bij wijze van achterklap. Maar en public zeggen we, natuurlijk: “O, zo schoon.”

Lees Verder

Voor hun “Roddels en praatjes in het museum” vroeg het Stedelijk Museum Sint-Niklaas me twee objecten uit de collectie te laten praten (of hun nachtelijke gesprekken af te luisteren). Ik liet me charmeren door de uitlatingen van De vitrinekast & Het Snorrendoekje. Dat resulteerde in de twee audio-opnames die hieronder te beluisteren zijn. En in twee teksten, waarvan hier een fragment te lezen is. De video volgt. #SteM#sintniklaas #writer wrote #poetry 

“…
Maar nu, eindelijk,
Nu de tijden zijn zoals toen
En de wereld zijn redelijkheid verliest
En iedereen het einde van een tijdperk voelt naderen
Nu het bijna fout gaat
En wij ons allen terugtrekken
In de ontkenning van de oppervlakkigheid
Nu
Nu zijn ze terug
De snorren
De baarden
De hipsters

Lees Verder


Lente! Hikkies! Marcel!
Jeugdboekenmaand m/v/x!
Genderqueer! Tienerboekje!
#trots thx Trui Hussein Hanoulle voor de cover & de megacoole typografie, Hikkies voor de opdracht en Vlaams Fonds voor de Letteren voor de steun! #diversiteit (Oh, and Marcel was written during my wonderful residency Literarisches Colloquium Berlin!)
#freeread & #freeprint op www.hikkies.be #shareware

Lees of download hem hier!
www.hikkies.be/hikkies/marcel/

Lees Verder

(c) Rekto:Verso

8/3/2017

Notes-to-self na #genderbender-debat van rekto:verso gisteren in de Arenberg:
1. Eigenlijk liepen er twee debatten door elkaar: het m/v/x-debat (weg met de polariteit en leve het fluïde gender-concept) -iets wat ik alleen maar kan toejuichen- en het m/v-debat (over de ongelijke behandeling van vrouwen in de cultuursector) -iets wat helaas de dagelijkse realiteit is en we (in elk geval voorlopig) vanuit de polariteit moeten bestrijden.-
Ik begrijp die dubbelheid heel goed; als m+v heb ik dat m/v-debat heel lang van aan de zijlijn en vanuit een verbaasd meta-perspectief gevolgd – het was niet mijn probleem, ik ben immers zowel man als vrouw. Misschien is net daardoor dat ik zo duidelijk kan zien hoe scheef de verhoudingen zitten. Waardoor ik tegen wil en dank vooralsnog “binair-feministe” werd, zonder mijn queer-denken los te laten. #relnicht
2. We zijn nog lang niet klaar met deze beide debatten. Wat nog maar eens bleek toen ik nog geen uur later alweer in twee gesprekken terecht kwam die precies dat bevestigden wat we net aangeklaagd hadden. In precies weer die paternalistische ergerlijke bewoordingen.
3. Vrouwen spelen er overigens ook zelf een rol in. Het gemak waarmee ze genoegen nemen met de kindvrouw-status die hen als wel geaccepteerde vrouwelijke identiteit wordt aangereikt en zelfs een carrière aanreikt, is ergerlijk.
4. Een omkeeroefening kan wonderen doen. Kijk eens naar de culturele wereld, het literaire veld, de media, etc. en vervang in zeer concrete situaties mannen door vrouwen en andersom. Toen ik dat achteraf in de bar met een paar voorbeelden deed, leidde dat tot luid gelach. M.a.w.: het is ondenkbaar en absurd dat, ik zeg maar wat, vanaf morgen in de krant alle columns over politiek, buitenland, economie etc. alle dagen door intellectuele vrouwen van middelbare leeftijd geschreven worden en al die over gezin, kinderen, seks, relaties etc. door mannen. Meer nog, door jongens onder de 30 die er goed uitzien op foto en de wereld met een frisse, naïeve blik bekijken. En dat we dat dan mannenemancipatie noemen. Net zoals een productie met enkel vrouwen plots een feministisch experiment is, terwijl een productie met enkel mannen een dagelijkse realiteit is. En dan wil je het verschil in budget tussen die twee niet zien.
5. Want vrouwen verdienen ook in de kunstensector makkelijk 1/3 minder dan mannen en krijgen vooral ‘kansen’ in depannageprojecten of low-budget-producties. Waarna die met dezelfde lat gemeten worden.
6. Want dan kwam de dooddoener: dat de kwaliteit er wel moet zijn.
* I rest my case. Een neerslag van het debat zelf komt er later via #RektoVerso

Lees Verder

Kort bericht vanuit het heerlijke LCB (Literarisches Colloquium Berlin) aan de Wannsee, waar ik vijf weken in residentie ben om aan mijn nieuwe boek te werken. Gisteren hadden we hier Hausgäste-lesung – dus voor wie me in het Duits wil horen voorlezen uit De kunst van het vallen: hierbij de link!

Below you find the audiolink to my Hausgäste-lesung at the fantastic Literarisches Colloquium Berlin about my novels (previous and in-the-making) and my new music theatre project #HetKanaal. I’ve also read you a piece of De kunst van het vallen in German, translated wonderfully into German by Isabel Hessel. I was told that Saskia De Coster, Lize Spit & Nina Weijers had a month of language coaching here before their readings at the Frankfurter Buchmesse – luckily I was speed-coached by my German friends (thx Johanna Zimmer!) who tried to fix my ¨’s…

It was more bravery than elegance, but hey – ich habe es geschafft!

 

 

Het portretinterview op Kulturradio RBB kan je hier beluisteren. Thx, Sarah Hartl!
I’m on kulturradio vom rbb!

 

Lees Verder
9u40 Boarding completed. De zondagochtendvlucht is nauwelijks halfvol.
9u41 Vijf passagiers van Arabische origine die samen opgestapt zijn, staan nog in het gangpad. De stewardes vraagt hen te gaan zitten. Er ontstaat wat commotie, ze biedt hen een andere plaats aan.
9u43 Vier van de vijf passagiers, drie mannen en een vrouw, nemen plaats achterin, elk aan het raam op een rij waar verder niemand zit. De vijfde man is meegelopen naar achter; hij wijst de vrouw erop dat ze haar gsm vergeten uit haar tas halen is. Ze haalt hem uit de bagagelocker. Haar zwart-witte Arafatsjaal legt ze op haar schoot. De man loopt terug naar zijn plaats voorin.
9u45 Het vliegtuig taxiet al. De vier passagiers nemen simultaan een selfie, zonder glimlachen, en tonen elkaar de foto. Een van hen maakt nog een tweede, terwijl hij een V-teken maakt.
9u47 Zeker twee van de vier passagiers nemen een foto van de vliegtuiggang en tonen deze aan elkaar. Ze wisselen een paar zinnen in het Arabisch.
9u50 De vlucht stijgt op. De vier passagiers nemen simultaan een foto van de vleugel. Eén van hen tikt er tekst bij en lijkt die door te sturen.
10u10 Er wordt niet meer gepraat. De vrouw scrollt door haar foto’s, sluit de ogen en begint vervolgens te prevelen. Ook de anderen hebben hun ogen gesloten.
Lees Verder

Wat mij verbaast, is de verbazing. En ons onwaarschijnlijke talent blind te blijven voor wat we niet willen zien. Tot het te laat is. Om vervolgens te zeggen dat we het niet zagen aankomen, en dat het zelfs dan onvermijdelijk zou zijn geweest. Want dat het onze verantwoordelijkheid niet is. Of beyond our control.

Nochtans was het al lang duidelijk dat #Trump zou winnen. “Een zwarte president, tot daar aan toe. Een vrouw? Dat nooit.” schreven de kranten toen Obama won. Liever een neger dan een vrouw. Meer nog: liever een racistische, fascistoïde, onbekwame, frauderende, belastingontduikende aanrander en pathologisch leugenaar dan een vrouw. Ik ben niet verbaasd. Het glazen plafond en het dagelijkse seksisme is alomtegenwoordig in onze media, onze bedrijfsstructuren, ons wereldbeeld.

Lees Verder

Een goed interview is een tweegesprek. Een dialoog. Een uitzonderlijk interview vereist een klik. Spanning, welke dan ook, tussen de twee deelnemers aan het gesprek. Het is uitdagen, flirten, ergeren, grenzen aftasten. En soms klikt het niet. Natuurlijk zijn er massa’s manieren om te camoufleren dat de mayonaise niet gepakt heeft en kent iedereen die een beetje kan schrijven die trucjes van de foor, maar wie een beetje kan lezen, voelt het toch. En al te vaak denk ik dan: het zou helpen als je niet probeerde diegene met wie je praat koste wat kost door de hoepels te laten springen die vooraf hebt bedacht. Misschien omdat je het zelf mooie hoepels vindt, misschien omdat je denkt dat de lezers of het publiek alleen dat kunstje willen zien. Als het niet werkt, leg die hoepels dan opzij. Want in de meeste interviews, met uitzondering van harde confrontaties, gaat het niet om jou, jouw hoepels of de vermeende interesse van het publiek – het gaat om een interviewee die je intrinsiek interessant vond als gesprekspartner. En wat die te zeggen heeft. Zeker als het om een groot interview gaat. Met, ik zeg maar iets, een schrijver. Die een carrière van een paar decennia achter zich heeft. Als die een andere kant op wil dan jij, volg hem dan in zijn traject. Waarmee ik niet bedoel dat je de ander het hele gesprek moet laten bepalen; alleen dat je flexibel genoeg moet zijn om ook uit die andere insteek ook iets boeiends én confronterends te halen. Of misschien vooralsnog uit te komen op wat je eigenlijk wilde weten, maar langs een andere weg. Dat is het echte vakmanschap: de balans vinden tussen volgen en leiden. En verleiden. Om uit te komen bij iets verrassends. Dat misschien beter is dan wat je vooraf bedacht had. Of dacht te willen horen. Want aan halve dovemansgesprekken heeft de lezer sowieso niets. En een interview mag dan wel een portret zijn, soms geloof ik het niet, dat 3/4 van de interviewees moeilijke praters zijn. Of zou ik toch graag iets meer lezen dan dat.

Lees Verder

Ik ben het zelden eens met collega’s, maar met Jamal Ouariachi wil het nog wel eens lukken; ik ben altijd blij als ik hem zich hoor ergeren aan de alomtegenwoordigheid van kromtaal en leegte in de letteren. Maar hoezo, het zijn roerige tijden? En hoezo, er broeit wat in de huidige generatie? Dat moet een grapje zijn.

Onze tijd is die van de verheerlijking van de middelmatigheid. Intellectuelen zijn overbodige overlast geworden, inhoud dus ook. Een generatie die niets heeft meegemaakt schrijft boeken waarin niets gebeurt – inhoudelijk niet en stilistisch nog minder. Gevraagd naar de vorm van hun boek, antwoorden zij wellicht in koor rechthoekig. Schrijven is al lang geen roeping meer, maar een carrière-optie. Deze ambtenaar-auteurs, die tijdens een cursus start-to-write vooral hun marketablility hebben getest, noteren wat in hun leven niet gebeurd is in zinnen van maximum vijf woorden. Rechttoe-rechtaan-rechtdoor, plotpuntgewijs lineair op de eindstreep afstevenend. Bij voorkeur realistisch en enigszins exhibitionistisch.

Lees Verder

imageNet zoals in de andere kunsten zijn bovengemiddeld veel auteurs holebi. Toch moet de Great Gay Novel van de wereldliteratuur nog geschreven worden. En het lijkt er steeds minder op dat dat gaat gebeuren. Vroeger doken ook in grote literatuur nog holebi-personages op – denk maar aan Woolf, Wilde, Proust, Puig, Mann, Mishima, Vidal, Capote, Stein.Tegenwoordig gebeurt dat steeds minder. Misschien is het minder ‘nodig’ nu holebi’s meer verworven rechten hebben, maar het is wel vreemd dat de sociale realiteit zich niet reflecteert in een normale mix van personages.

Volgens mij is dat autocensuur: boeken met een holebithema worden vaak weggezet als nicheliteratuur en niet langer op hun literaire kwaliteiten beoordeeld. (Noem mij, op de Pullitzer voor Eugenides, de Booker shortlist voor Mc Cabe en de Libris voor Petry na een bekroond boek met een homo erin. Juist. Irving. Maar zouden Winterson en Aciman niet veel bekender zijn met heteroromans?) Veel gevestigde auteurs spelen dus op (commercieel) veilig en schrijven heteroliteratuur. ‘Omdat het niet uitmaakt.’ Dat is jammer; het aantal Nederlandstalige, recente romans is op 1 hand te tellen.  Als er zich al iemand aan waagt, is het een onverdachte hetero – zoals Mulisch. Lanoye’s Kartonnen Dozen is niet voor niets een everseller; er is sindsdien nauwelijks nog iets verschenen.

Nochtans hebben we een brede canon; het is belangrijk dat we die koesteren en veiligstellen. Zodat we onze eigen literatuurgeschiedenis niet vergeten. Ga maar eens in een gewone boekhandel op zoek naar Genet, Isherwood, Maupin,… Dat koopt geen hond meer in. Of tel eens de boeken met een holebithema in reguliere boekhandel – daar wil je als vers-uit-de-kast-getuimelde 16-jarige niet naar staan zoeken. Daarom is het zo belangrijk dat er een holebiboekhandel blijft bestaan. Want het is niet omdat je overal koffie kan bestellen, dat een koffiebar geen plus is. Thx, Johanna M Pas om met #KartonnenDozen voor opvolging van ‘tVerschil te zorgen. Succes!

De Standaard maakte er een stuk over: dat kan je hier nalezen.

Lees Verder
Private View - (c) Trui Hanoulle

Private View – (c) Trui Hanoulle

Iets meer dan een jaar geleden kreeg ik een telefoontje van componiste Annelies van Parys.
Of ik zin had om het scenario te schrijven voor haar eerste opera.
‘Wat voor opera?’ vroeg ik.
‘Iets à la Hitchcock,’ zei ze. ‘Over voyeurisme en sociale isolatie. Met evenveel humor & suspense.’
Ik twijfelde. Tien seconden. Toen zei ik ja.
Omdat ik intussen weet dat dingen die me de stuipen op het lijf jagen uiteindelijk altijd het leukst zijn om te doen.
Vorige week ging Private View in première. Het was een fantastische ervaring.

Even leek het erop dat we samen met Canvas een documentaire over het creatieproces zouden maken. Het is doodjammer dat dat niet doorging, want dat was een thriller op zich. Maar grote dank voor de samenwerking aan librettiste Jen Hadfield, videocollectief 33 1/3, het ASKO/Schönberg-ensemble, de Neue Vocalsolisten uit Stuttgart, dirigent Etienne Siebens  & regisseur Tom Creed.

In de blog hieronder heb ik de persknipsels, interviews en recensies verzameld, en ook mijn intentieverklaring. Meer lezen kan ook op de website van Muziektheater Transparant. Daar vind je ook de speellijst. Want komen kijken kan ook nog, op 23/5 in Gent, op 28/5 in Rotterdam op de Operadagen, of volgend seizoen.

Lees Verder
Field Recordings - (c) Trui Hanoulle

Field Recordings – (c) Trui Hanoulle

Hey,

Wat gisteren in het Concertgebouw getoond is, was een klein groot wonder. Ik ben blij dat ik een dweiltje bij kon dragen aan zoiets moois. Dat jullie zoveel stilte en traagheid durven tonen, vind ik in deze tijd een heldendaad. Dat het werkt, geeft hoop. Het is een prachtproject. Dus ik hoop dat het nog een paar keer speelt – dat zou verdiend zijn. Mijn zandschepje ligt al klaar.
X
G
…mailde ik begin mei, nadat ik de avond voordien tweemaal het grote podium van het Concertgebouw in Brugge dweilde. Niet omdat auteurs zo weinig verdienen dat ze echt een bijjob moeten zoeken (al had dat gekund), maar omdat het daar vol verse aarde lag uit de soldatengraven die kunstenares Anneleen De Causmaecker op het podium zette. Samen met componiste Annelies Van Parys presenteerde ze er het wondermooie Field Recordings, een van de pakkendste voorstellingen die ik in tijden zag. Het publiek hield 50 minuten lang de adem in bij zoveel sobere schoonheid, en die stilte bleef voor het applaus nog twee minuten lang hangen. Wie in deze tijd stilte kan maken, heeft iets bijzonders neergezet.

Field Recordings is voorlopig enkel nog te bekijken tijdens de operadagen van 2016 in Rotterdam. Dat is onwaarschijnlijk jammer, maar dat blijft niet zo. De speellijst wordt ongetwijfeld binnenkort aangevuld. Want een voorstelling die zo compromisloos mooi & moedig is, moet gewoon gespeeld worden.

Verderop in dit blogje vind je meer uitleg over de voorstelling met teksten van Peter Verhelst en een reeks foto’s die (c) Trui Hanoulle maakte tijdens de voorstelling in het Concertgebouw van Brugge.

 

Lees Verder

hih2

(c) Hoger Honing Minard

Eind 2014 werd de Vlaamse literaire uitgeverij De Bezige Bij Antwerpen onverwachts opgeheven. Voor de auteurs kwam het nieuws als een donderslag bij heldere hemel. In de nasleep van die verandering werden ook nogal wat onaangename dingen gezegd, over B-elftallen bijvoorbeeld. Dat konden we ons niet zomaar laten zeggen; de Antwerpse Bij was een kwaliteitslabel. En dus organiseerden we afgelopen zaterdag Hoger Honing, een literaire avond in de Gentse Minard.

Geen begrafenis van de uitgeverij, en evenmin de zaligverklaring van Harold Polis, maar wel een hulde aan een fonds dat jarenlang het beste van de Belgische Letteren verzamelde. Een heel divers fonds, met schitterend proza, poëzie, fictie, non-fictie, high-brow literatuur en populaire cultuur. Dat beste van de Bij zetten we nog één keer voor u op scène. Want willen of niet, straks zal het fonds onvermijdelijk versnipperd raken.

Met DBBA verdwijnt de grootste literaire uitgeverij in Vlaanderen. Wie nog wil publiceren, moet wel naar Nederland. Maar kan dat zomaar? Hoe hoog is de taalgrens eigenlijk aan die kant, en hoe groot zijn de culturele verschillen? En is het wel normaal dat auteurs die niet in Nederland uitgeven automatisch als B-auteur beschouwd worden? Moeten we ons, meer dan over de leefbaarheid van een literaire uitgeverij in Vlaanderen, geen zorgen maken over de leefbaarheid van een land zonder literaire uitgeverij?

En Harold Polis? Die liet alvast weten CEO van de voetbalbond te willen worden.

Knack.be publiceerde een leuk verslag van de avond. Dat kan je hier nalezen.

Lees Verder

schoeters knip

Wat brengt schrijvers aan het schrijven? Wat hebben ze nodig om de nodige rust of die inspiratie te vinden? En wat kunnen ze echt niet missen, omdat het dan niet meer lukt? Wat redt hen als ze vastzitten, en helpt hen als ze twijfelen? Twee jaar lang stelde ik die vraag voor #DSLetteren aan tientallen schrijvers. Hun antwoorden kan je hier nalezen. Onlangs vroeg Vicky Vanhoutte het aan mij.  Ik hield het op ‘nin’, volharding, en op ‘shu ha ri’, een concept uit de Japanse krijgskunst die ik al twintig jaar beoefen. Ik ben er niet geweldig goed in, maar dat is nu net het punt.

‘Al twintig jaar ben ik bezig met bujinkan en ninjutsu. Ik heb er volstrekt geen talent voor, maar als je voldoende zelfdiscipline kweekt en je erop toelegt, kom je ergens. Een geruststellende gedachte is dat, want dan komt het ook wel goed als je je toelegt op iets waarvoor je meer talent hebt.’ 

Lees Verder
(c) The Ballad of Narayama

(c) The Ballad of Narayama

Euthanasie zit bij ons in de familie; het is er stilaan de meest voorkomende doodsoorzaak. Een paar jaar geleden hield mijn oma ermee op. Niet omdat ze doodziek was, maar omdat ze het niet zag zitten oud te worden. Zodra de aftakeling zich aankondigde, en haar zelfstandigheid afnam, hield ze het voor bekeken. Ik vertrouwde het zaakje niet: was ze eenzaam? Omkaderden we haar te weinig? Maar toen ik er haar naar vroeg, bleek ze bijzonder overtuigd van haar zaak. “Ik vind het zo wel mooi geweest. En als Hugo Claus dat mag, dan ik ook.”

Mijn oma was 85. Dat is volgens Ezekiel J. Emanuel, arts en adviseur van Barack Obama, al te oud. Zelf vindt hij 75 de ideale leeftijd om te sterven. Eenmaal ouder worden we een last voor de samenleving en voor onze familie. Klopt dat? Is onze oude dag het voorportaal van de dood, of extra speeltijd waar nog van alles uit te halen valt?

Lees Verder
(c) Gregory

(c) Gregory

Ik had mijn column al klaarliggen, toen ik telefoon kreeg van een vriendin die, na jaren aarzelen, vandaag een afspraak had met een psychiater. Wat ze me vertelde, maakte me zo kwaad dat ik besloot de boel om te gooien.

Vera, laten we haar zo noemen, heeft al jaren last van dwanghandelingen en angstaanvallen. Onlangs belandde ze na zo’n aanval van plotse paniek in het ziekenhuis. Dat gebeurde al eerder, maar nu drong de spoedarts aan op verdere behandeling. Bij een psychiater. Vera twijfelde, want dat zou confronterend graafwerk worden, maar de dwanghandelingen en angst namen toe, dus besloot ze uiteindelijk toch te gaan.

Vandaag. Twee maanden wachttijd later.

‘En? Hoe is het gegaan?’

Lees Verder
Doek valt voor De Bezige Bij Antwerpen

Doek valt voor De Bezige Bij Antwerpen


Toen ik gisteren ging slapen, had ik nog een uitgever. En niet zomaar één, maar
Belgium’s Finest. Vannacht heeft de rendabiliteit toegeslagen. De Bezige Bij Antwerpen verdwijnt. Daarmee valt het doek over de laatste literaire uitgeverij van Vlaanderen. Wat er met de auteurs gebeurt, is nog onduidelijk. Die zijn tenslotte niet de hoofdzaak van het boekbedrijf. Veeleer een bijverschijnsel. Die lezen het wel in de krant, dat ze nu dakloos zijn.

Ergens achter een bureau heeft een boekhouder gerekend. Een hele grijze. Met strakke trekjes van zijn potlood, en afgemeten tikjes op zijn rekenmachine. Alsof dat kan. Boeken vatten in getallen. Kunst dwingen in een korset van cijfertjes en winst. Of rendabiliteit. Daarna, met strakgeknoopte stropdas, is dat besluit verkocht als rationeel. Rechtvaardig. Er werd gemompeld over haalbaarheid. Over de markt. Alsof literatuur kaas is. Sneetjes voor bij de boterham. Met minder vet en minder melk, en de fletse smaak van plastic erdoorheen. Bestsellercellofaan.

Lees Verder
(c) Simone De Vries

(c) Simone De Vries

Een vroege oktoberochtend, 1916. Harry Farr staat voor het vuurpeloton. Zonder blinddoek, want die heeft hij geweigerd. Hij beeft over zijn hele lijf, niet eens uit angst, maar omdat hij zijn stuiptrekkingen nauwelijks kan controleren. Shellshock, weten we nu. De term werd voor het eerst gebruikt door de Britse arts Charles Meyers, in 1915. Toch gingen het fusilleren van soldaten die op basis van psychische klachten weigerden naar het front terug te keren door; de laatste executie voor ‘lafheid en verraad’ vond plaats in november 1918.

Intussen kennen we de beelden allemaal. De magere mannen met lege ogen. De ongecontroleerde spasmen. De angst, die in hun hoofden zichtbaar om zich heen grijpt. We kijken ernaar, met compassie en verontwaardiging, in elk toneelstuk en elke tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog. En dat er zijn er veel dezer dagen. Heel veel.

Lees Verder
Allen-Schindler

(c) Allen Schindler

Great. Ik mag weer een weekje #DeMening doen voor #DSAvond.
Vijf dagen, vijf columns.

Hierbij alvast de eerste.

27 oktober 1992, Sasebo, Japan. De Amerikaanse radio-officier Allen R. Schindler loopt een openbaar toilet in. Het is zijn eerste avond aan wal, want nadat hij bij wijze van grap het radiobericht “2-Q-T-2-B-S-T-R-8” (“too cute to be straight”) de wereld instuurde, werd zijn verlof een tijdlang ingetrokken. Hoewel hij gevraagd had zijn verhoor achter gesloten deuren te laten plaatsvinden, had de volledige bemanning de tuchtprocedure bijgewoond. Schindler vreest represailles, want de sfeer op de USS Belleau Wood is niet erg homo-vriendelijk. Precies daarom vroeg hij eerder dat jaar zijn ontslag aan: hij voelt zich als homo niet langer veilig in de marine. Maar nu, vanavond, is hij opgelucht; dit is zijn laatste dienstreis, straks gaat hij naar huis.

Het wordt inderdaad zijn laatste reis. Zijn allerlaatste.

Lees Verder
(c) Mark Rothko - Orange-Red-Yellow

(c) Mark Rothko – Orange-Red-Yellow

Er valt veel over te zeggen, over het snoeiwerk dat de Vlaamse besparingsregering in de cultuursector wil gaan aan/verrichten.

Voor vandaag wil ik het hierop houden: waaruit halen we troost? Waaruit halen we moed? Waaruit halen we passie? Compassie? Mededogen? Wat brengt ons dichter tot de ander, en tot onszelf? Of anders: welk boek pakken we uit de kast, als iemand ons hart breekt? Naar welke muziek luisteren we op begrafenissen? Welke film tilt ons even op boven het dagelijkse metro-boulot-dodo? Welke schilder geeft ons, vaak zonder dat we het beseffen, een antwoord op de grote vragen? En welke theatermaker weet de tijd te vangen die we nog niet begrijpen?

Niet alles, beste heren, laat zich in economische termen vangen. Maar weet dat wie de kunst vermarkt, eigenlijk zijn ziel verkoopt. En van het hele maatschappelijke project, dat wij een welvaartstaat noemen, een koude, kale kermis maakt, die zich maar moeilijk laat bewonen.

Lees Verder
J.S. Bach

J.S. Bach

Bach is de ideale muziek om bij te schrijven.

Zelf vond ik dat al langer, maar het is ook de conclusie van een privé-onderzoekje dat ik de afgelopen twee jaar deed bij zowat alle schrijvers die ik interviewde voor #Beroepsgeheim. De meerderheid schrijft met klassieke muziek, en barok- en kamermuziek scoren opvallend hoger dan andere muziek. Het geheim zit blijkbaar in de kleine bezettingen, beaamde Michael De Cock een paar weken geleden nog.

Dat is eigenlijk logisch, want, zoals Joke Hermsen het heel treffend verwoordde: “in een concertzaal kan je je laten onderdompelen in een veelheid van instrumenten, maar daar moet je dan ook niets anders doen. Tijdens het schrijven wil je aan je eigen verbeelding toekomen, en daar geeft alleen muziek in een kleine bezitting je voldoende ruimte voor.”

Christiaan Weijts houdt het er dan weer op dat Bach zo geweldig schrijft omdat het polyfone muziek is: “Er lopen 4, 5, 6 melodielijnen door elkaar heen, die je brein op allerlei manieren tegelijk bezighouden. Dus eigenlijk word je op alle fronten tegelijk aangezet.” Of zoals mijn redacteur Eva Berghmans het op Klara samenvatte, met de woorden van Adam Price, de scenarist van Borgen: “Bach gespeeld door Gould, dat opent een extra ruimte in je hoofd.

Op 8 november vertel ik op Klara nog vanalles over muziek die belangrijk voor mij is, als schrijver en als mens, en wel tussen 10 & 12 ’s ochtends. Voor wie nu al zin heeft gekregen in een muziekje, hierbij een stukje van die andere Bach.

Lees Verder
De Morgen, 27/08/2014

De Morgen, 27/08/2014

Marnix Peeters heeft weer onnozeliteiten uitgekraamd, lees ik met enige vertraging in DM, waar zijn platpopulistische, seksistische gezwam weer paginabreed werd afgedrukt. Wel, meneer Peeters, ik wil met veel plezier diegene zijn die ‘komt zeiken dat er inderdaad teveel bagger wordt gedrukt’. Nochtans ben ik oud noch humorloos, en ook niet overmatig zelfingenomen. (Evenmin bezit ik een tuinbroek, maar ik  heb het bij u toch al bij voorbaat verkorven, alleen al door mijn seksuele voorkeur, iets waar u het blijkbaar nog steeds lastig mee schijnt te hebben, met ‘homofielen, brr’. Al heeft u het in uw stuk, vermoed ik, niet eens over mij, want het zou mij verbazen dat u weet dat ik besta.)

Overigens zit u er in uw openingszin en de daarop volgende vergelijking met muziek al naast; angst voor een spannend verhaal heeft niets te maken met genre. Slechte romans zijn niet de hardrock van de literatuur. Dat waren mannen als Miller, Limonov en Bukowski, en die gasten konden schrijven. Bovendien wordt er onder geen enkele NUR-code zoveel rommel uitgegeven als onder die van de zogenaamd ernstige roman. Als u dan toch een categorie auteurs wil beklagen omdat ze te weinig aandacht krijgen, denk dan misschien eens aan de groep jonge honden die zijn (of godbetert haar) vak wel ernstig neemt, en geheel en bedolven wordt onder het lege gekwaak van tafelspringers als uzelf. (Maar die dan, zeker als het vrouwen zijn, van iedereen te horen krijgen dat ze ‘teveel hun best hebben gedaan’ – want intussen is elke poging iets inhoudelijks, intellectueel of vormelijk coherent te schrijven in die mate een synoniem geworden van elitarisme dat iedereen bij de derde goedgeschreven zin op een pagina angstig om zich heen begint te kijken en voor de zekerheid toch maar een kritische noot uit bij zoveel ambitie.)

Dus ja, persoonlijk vind ik elke herdruk van Boon, al is het in het Lingala en het op anderhalf exemplaar, zinvoller dan drievierden van wat er tegenwoordig zoal verschijnt. Niet omdat het mijn verkoop hindert, dat is in het Nederlandse taalgebied sowieso een lachertje, maar omdat het niets bijdraagt tot het literaire canon, en dus enkel ruis is op een sowieso al moeilijk te ontvangen kanaal. Lang leve die herdruk dus, zeker als het toevallig Mieke Maaike betreft; geen genre democratischer, leesbevorderender en ten onrechte verguisder dan de pornografie.

Lees Verder
de shelter (c) Trui Hanoulle

de shelter (c) Trui Hanoulle

Om zichzelf te confronteren met haar eigen angst ooit arm en eenzaam te eindigen, volgde fotografe Trui Hanoulle drie jaar lang een groep Gentse daklozen. Het eerste jaar sliep ze elke maand één nacht bij hen op straat, daarna fotografeerde ze hen op alle plaatsen waar het lot hen bracht: in tijdelijke onderkomens, in het ziekenhuis, in de psychiatrie, of in de shelter die ze bouwden. Soms zelfs tot op hun begrafenis.

Eén vraag kwam steeds meer naar voor:
“Als ik een dakloze kan worden, zijn zij dan ooit mij geweest?”

Het project werd een zoektocht naar de identiteit van mensen die we nooit echt zien. Of toch niet als meer dan “daklozen”. Trui concludeerde dat ‘die gasten’ mensen zijn zoals jij en ik. En dat elk van ons op straat kan belanden. Meer dan een reeks tegenslagen is daar niet voor nodig.

Je kan het stuk hier in XL-versie nalezen, of het hier online bekijken, compleet met extra foto’s en het filmpje dat Trui maakte. Want #DeStandaard zette het voor de paywall (thx!). En zoals Marc ooit zei: ‘Dat is hier gene cinema, hé. Dat is re-a-li-teit.’

Lees Verder
(c) Gijs Besseling

(c) Gijs Besseling

Afgelopen vrijdag las ik, op uitnodiging van Muziek buiten de Concertzaal, voor uit De Kunst van het vallen in de Rode Hoed in Amsterdam. Samen met de muzikanten bouwden we een programma op waarin fragmenten uit het boek de dialoog aangingen met muziek. Ook Persis Bekkering las voor. Het resultaat was een heerlijke wisselwerking tussen literatuur en kamermuziek, met onder meer fragmenten uit Tsjaikovski’s pianotrio en een prachtig stuk César Franck.

Moeten we zeker een keer overdoen in België!

Lees Verder

DM-recensZo beeldt De Morgen vrouwelijke schrijvers af: als hysterische, rancuneuze wijven. Recensenten daarentegen zijn duidelijk underdogs, die zich ternauwernood kunnen verdedigen.

De illustratie vrolijkte een stuk op over de rol van de recensent, een discussie die was ontstaan nadat ik me had laten ontvallen dat ik het nogal lullig vond dat Dirk Leyman in zijn recensie van mijn nieuwe boek onnodig de plot had weggegeven. Goed dat daar een debat uit voortkomt, denk je dan, maar wel wat vreemd dat niemand mijn mening heeft gevraagd. Ik ben tenslotte de aanleiding, en, aan de illustratie te zien, ook het onderwerp van het stuk.

Maar neen, het gesprek over mijn (on)gelijk werd onder mannen gevoerd. Vanuit journalistiek oogpunt vond ik dat nogal vreemd, en dus verzocht ik De Morgen beleefd mijn antwoord vooralsnog te publiceren. Ik kreeg niet eens antwoord op mijn vraag.

Het stuk zoals het niet gepubliceerd werd, kan je hieronder nalezen.

Lees Verder

IMG_6348[1]
De kunst van het vallen is vanaf nu ook beschikbaar als luisterboek voor mensen met een leesbeperking, zoals blinden, slechtzienden en mensen met dyslectici.

Maar omdat iedereen (stiekem of minder stiekem) graag voorgelezen wordt,
kan je hier twee minuutjes uit De kunst van het vallen beluisteren.

Zomaar, een voorleespauze.

 

Lees Verder

IMG_4991Of ik een verhaal wou kiezen op azertyfactor.be, vroeg Creatief Schrijven. Een dat mij bijzonder raakte, of opviel. Een dat er bovenuit stak. Of anders was. Bijzonder. Kiezen is nooit mijn forte geweest, dus ik heb een triootje bij elkaar gesprokkeld.

Ziehier Donderslag, Mijn naam is Louiza & Florentina. Ga eens kijken, ze zijn alledrie het lezen waard!

Florentina is heel weinig. Precies weinig genoeg. Een halve pagina lang strijkt de schrijfster de lakens glad voor wat zal volgen. Heel spaarzaam. Met korte zinnen schetst ze scènes waarin weinig of niets gebeurt. In die zorgvuldig geschetste stilte klinkt de klap aan het eind dubbel zo hard.

Lees Verder

IMG_6483[1]Koerier aan de deur met een bijzonder pakje. Vijf dagen lang mag ik drie minuutjes radio maken voor #NieuweFeiten. Over de waan van dag, maar ook een beetje daarbuiten. Over onbekender eilanden. En kleinere gedachten. Die soms belangrijker zijn.

Herbeluisteren kan op de Radio1-site #Middagjournaal.
Voor wie liever leest, heb ik alle columns hier gebundeld.

maandag – “Kitsch kan een beetje de wereld redden.”
dinsdag – “Eén aan de grens opgestoken sigaret vertelde me meer dan drie reisgidsen.”
woensdag – “We werken niet meer om te leven, we leven om te werken.”
donderdag – “Mijn lief kijkt niet graag TV met mij. Ik zucht te veel.” #VranckxInNiemandsland
vrijdag – “We zijn gewoon foefelaars.”

Lees Verder

IMG_6348[1]Schrijven is een eenzaam vak. Maanden, soms zelfs jarenlang zit je aan je bureau (of aan dat van iemand anders, of in een tuin, een blokhut, een café) woorden achter elkaar te zetten. En weer te schrappen. Om te draaien. Tot andere zinnen. Die je wel laat staan. In de hoop dat ze klinken zoals jij het verhaal hoort in je hoofd. Ik ben geen auteur die luidop zijn eigen teksten leest. Sommige collega’s doen dat wel, tijdens het schrijven, om te horen of het werkt; ik lees altijd in stilte. Luidop in mijn hoofd. Uit gêne, misschien. Of omdat het nog niet echt af is. Dan.

Lees Verder

DSWknipWat is uw vroegste herinnering?

“De deurklink. Ik kan net lopen, heb me er met twee handen aan opgetrokken en maak met luid geloei duidelijk dat ik naar buiten wil. Dat is nooit meer veranderd.”

In de aanloop naar mijn nieuwe boek vroeg De Standaard Weekblad naar mijn verzuchtingen, verlangens en onhebbelijkheden. Een blik in hoofd en hart in de vorm van de ‘questionnaire de Proust’.

Hierbij de XL-versie.

Lees Verder

 

#Sparkle14

Gisterenavond reikte de holebi-organisatie çavaria haar jaarlijkse Awards uit: de Media Award ging naar ‘Het perfecte koppel’, al was zelfs Marcel Vantilt het ermee eens dat de echte winnaar vader Hassan Jarfi was, die een moedig eerbetoon bracht aan zijn vermoorde zoon Ihsane. De Campaign Award was voor Amnesty International Vlaanderen, en Patriek Reyntiens kreeg meer dan terecht de Lifetime Achievement Award omdat hij zich al 25 jaar inzet in de strijd tegen HIV, en daar ook het gezicht van durft te zijn.

Mij viel vooral het ontbreken van Grote Gezichten op. Er was (op de presentatoren na) geen Bekende Homo of Lesbienne te bekennen. Daarom deed ik, op vriendelijk verzoek, mijn oproep voor een nieuw rolmodel nog eens over. Voor wie mij niet kon horen in het feestgewoel, hieronder de tekst. Verspreid hem gerust verder. Misschien komt hij dan terecht bij diegenen voor wie hij eigenlijk bedoeld is. De afwezigen. Zij die er gisteren hadden moeten zijn, en niet waren. De rolmodellen.

Lees Verder

 

Gaijto Gazdanov - Het fantoom van Alexander Wolf

 

Op vraag van #DSLetteren mijn eindejaarsboekenlijstje (absoluut relatief, want op mijn kast ligt anderhalve kubieke meter nog ongelezen boeken, omdat ik vind dat lezen en schrijven moeilijk combineert).

1 Beste boek van 2013?

2013 was het jaar van Tommy Wieringa, die met Dit zijn de namen een boek afleverde dat je vol in de borst raakt. Tussen één omslag toont hij de mens op zijn slechtst en op zijn best. In een steppe die zo leeg is dat ze iedereen waanzinnig maakt, en wanhoop tastbaar wordt.

Lees Verder

(c) Use This One

Een week geleden kwam de Britse Olympische schoonspringer Tom Daley uit de kast. Omdat ik daar heel blij mee was (rolmodellen uit de sportwereld zijn zeldzaam, schreef ik daar een opiniestuk over voor #DSOpinie: Taboes breken vanop de tienmeterplank.

Dit weekend repliceerde sportjournalist en columnist Hans Vandeweghe met een column: FC Homo

Ik denk niet dat hij beseft hoeveel schade hij aanricht met zo’n stuk, en hoeveel mensen hij daarmee persoonlijk heeft gekwetst. En vooral: hoe pijnlijk duidelijk hij in zijn stuk heeft geschetst wat de sportwereld over homo’s denkt. Op algemeen verzoek hieronder mijn reactie.

De twee oorspronkelijke stukken kan je nalezen via de links hierboven.

Beste Hans Vandeweghe,

Lees Verder

Gary Powers & de U2

 

Deze week schrijf ik elke dag een column voor de avondeditie van De Standaard.

Hier kan je ze nalezen.

Maandag – Betrapt!

Dinsdag – Schuldig

Woensdag – Man over Dinges

Donderdag – La honte

Vrijdag – Het gezicht van het Kwaad

Lees Verder

Floriaan en Max de Tractor

Welk boek zette je aan het schrijven, vroeg #KnackExtra.

Dat het de schuld is van Mulisch, antwoordde ik. En van Kundera.
(omdat ik niet kon kiezen, vertelde ik iets over allebei)

Maar dat alles eigenlijk begon met iets anders.
Met Max de Tractor.

En wel hierom:

Lees Verder

La vie d’ Adèle

‘Expliciete, ranzige, abnormale seks.’ De vrijscènes in La vie d’Adèle doen stof opwaaien. Maar dat is het beste wat de film kon overkomen. Niets zo goed als het label porno om een hoop volk naar de zaal te lokken dat anders nooit zou komen kijken. Om daar te ontdekken dat heteroseks en lesbische seks niet zo verschillend zijn.

Lees Verder

 

(c) nietgevonden

Het is hommeles in letterenland. Marnix Peeters schetste in De Morgen een karikatuur van de ‘auteur-in-de-ivoren-toren’, Van Gerrewey noemde Peeters’ nieuwe boek prompt een boer in het gezicht van de literatuur.

Nee, dacht ik, toen ik het gehakketak tussen Marnix Peeters & Christophe Van Gerrewey zag beginnen, deze keer laat ik me niet verleiden. Ik hou –en omdat ik net zijn stuk gelezen had dacht ik verder in de stijl van Marnix Peeters- gewoon mijn muil, want er wordt al genoeg gezeikt, en er staat vast wel een of andere links-elitaire culturo op die niets beters te doen heeft en Peeters een paar verbale tikken op zijn smoelwerk geeft.

Maar…

Lees Verder

Georgië – (c) Gaea Schoeters

Dat de toerist kapot maakt wat hij zoekt als hij het vindt. En dat reizigers al even schadelijk zijn, want ook maar consumenten, op zoek naar authenticiteit-op-bestelling. Kortom, dat we beter thuisblijven. Dat schreef Ann-Sofie Dekeyser vorige week.

Ann-Sofie Dekeyser is mijn lief. Reizen is mijn lang leven. Sommige dingen kan je niet zomaar laten passeren.

Onze echtelijke ruzie, uitgevochten in #DSWeekblad, kan je hieronder nalezen.

Lees Verder

(c) Andreas Gursky

Van sommige kunst word je boos, van andere blij. Er zijn beelden die je doen nadenken, en beelden die met zo’n klap binnenkomen dat je ze alleen maar kan voelen. Sommige kunstwerken doen je zwijgen, van andere ga je praten. Van heel sommige ga je zelfs anders ademen. Wijder.

Fotograaf Andreas Gursky maakt zo’n beelden. Op het eerste gezicht is het vooral die wijdsheid, het allesomvattende van zijn foto’s dat je in het beeld zuigt. Het ongewone perspectief, dat hij je als kijker biedt. Door je meer te tonen dan je normaalgezien ziet.

Maar daarna komt, tegelijk met de overvloed aan details, het onbehagen. Geen grootse onvrede, geen diepe pijn, maar een ongemakkelijk gevoel, een soort jeuk. De zekerheid dat er iets niet klopt, zonder dat je er meteen de vinger op kan leggen wat.

Dat maakt zijn werk zo onwaarschijnlijk bijzonder. Dat hij de dunne grens tussen werkelijkheid en constructie zo bewandelt dat het menselijk oog niet meteen kan zeggen wat er mis is. Terwijl wij, instinctief, een messcherp oog hebben om feit en fictie van elkaar te onderscheiden.

Dat hij (in) metaforen fotografeert.

Lees Verder

(c) Hokusai

Beangstigend, vond ik het. Van de woordkeuze in BDW’s overwinningsspeech – ‘volkspartij’, ‘den oorlog’, ‘zwart-gele zondag’– tot de met security omgeven triomfmars op het stadhuis en de intrede van de nieuwe keizer op het balkon, victoriegebaar inbegrepen. Beangstigend, maar te voorzien. Want één ding moet je BDW nageven. Hij is veruit de beste politicus van zijn generatie. 

Maar de Gele Golf is ook ten dele een geslaagde media-hype. Voor-, tijdens en na de verkiezingen bepaalde BDW de inhoud van het debat. Helaas holt de verzamelde pers ook nu weer het nationale discours van BDW achterna. Wedstrijdjournalistiek heeft de N-VA helpen winnen, kijkcijferpolitiek stuwt BDW nu naar 2014. Desnoods ten koste van België.

Lees Verder

Bear on Ball – Erik Brooks

 

‘Even if you don’t know what the f*** you’re talking about,
stay on the f***in’ ball, smile & bullshit your way through…’

Wijze lessen uit mijn studententijd en een stukje Diggers op Urgent.fm

Lees Verder